Nghĩ về Phom sau giờ làm việc

“Kiến trúc không phải về Phom/ Architecture is not about Form” – Peter Zumthor

ml_lacma_aerial_15_1024

Los Angeles County Museum Art proposal by Peter Zumthor

Phom (form) xuyên suốt lịch sử kiến trúc là một trong những chủ đề tương đối khó nói, khi mà đa số cộng đồng KTS quốc tế nói chung và KTS Việt Nam hay Châu Á nói riêng ,vẫn bị ảnh hưởng và níu kéo di sản được để lại của Kiến trúc hiện đại những năm 20. Cái bóng của Chủ nghĩa Công Năng Hiện Đại ( Functional Modernism ) cùng với  tuyên đề Form follows function dường như là quá lớn. Cũng giống như những KTS mà không chấp nhận những điều lệ về công năng, khao khát thiết kế một cái gì đấy ngoài cái hộp, Sợi Chỉ, trong khi hành nghề cũng gặp phải vô số những câu hỏi “Làm sao để kiểm soát phom?””Phom đấy từ đâu ra””Phom đấy có ý nghĩa gì” v.v Những câu hỏi này càng trở nên khó khăn để trả lời đặc biệt khi nền kiến trúc thế giới đã chuyển hướng sang lý lẽ trong quá trình suy nghĩ, rời xa khỏi cái gọi là Kiến trúc tượng trưng (representation) ; ví dụ như những cung vòm của Kiến trúc Gothic làm cho trần của các cathedral cao hơn và làm cathedral dường như thành ngôi nhà của chúa trời hay là khi các KTS thiết kế cái nhà cao tầng như bông sen vì được truyền cảm hứng khi nhìn thấy bông sen đung đưa trong gió v.v…

Theo cách nhìn nhận đại trà thì phom là duy lý trí và cảm tính. Quan niệm này kết hợp với bối cảnh nói ở trên làm cho KTS, khi không thể lý giải cho phom của mình, ngại  thiết kế một cái gì đó khác biệt, hoặc là họ sẽ post-rationalise, giải thích phom sau khi thiết kế đã hoàn thành theo cách không ăn nhậm gì với quá trình thiết kế. Mỗi KTS đã thành danh có một cách hay một position khác nhau khi phải đối mặt với những câu hỏi nói trên. OMA và Rem trong những ngày đầu sử dụng chính diagram thu thập được trong qua trình nghiên cứu dự án và biết nó thành phom ( lí do vì sao người ta gọi OMA là diagramatic architecture). Frank Gehry, bản thân là một nghệ sỹ, không quan tâm đến các vấn đề khác ngoài bố cục, tỷ lệ, không gian và từ đó chuyển thể trực tiếp những mô hình cỡ nhỏ sang công trình Kiến trúc, có lẽ với Gehry Kiến trúc đơn giản là phom. Sou Fujimoto quay trở về với cái mà ông gọi là Primitive Architecture, những cái cơ bản nhất, tiền sử nhất để rồi đưa ra cách thiết kế của mình ( mặc dù cái Sou nói và cái Sou thiết kế hay không ăn nhập với nhau dẫn đến việc những tư tưởng của Sou hay bị đánh giá là không chắc chắn và mông lung). Zaha Hadid là một Formalist nhưng cách mà Zaha nghĩ về Phom không phải vì bản chất của phom mà đó là cách mà Zaha diễn dịch khái niệm trừu tượng của cuộc sống. Những quan điểm này của Zaha có lẽ vẫn bị nặng theo cách nghĩ của Malevich’s Suprematism và ảnh hưởng từ Elia Zenghellis khi còn ở AA. Về phần sau này thì với sự tham gia của Patrik Schumacher, Parametricism được hình thành với agency, parameter v.v… thì đây là một trong những nỗ lực trong Kiến Trúc về việc một KTS tìm cách kiếm soát phom và ý chí của Phom. v.v….

1481833900

Canales Lombardero

Cách đây khoảng một tuần thì Sợi Chỉ có dự một buổi thuyết trình New Formalism ( ý là một trường phái Phom mởi, tránh hiểu lầm với New Formalism của những năm 60 với KTS tiêu biểu như Phillip Johnson hay Minoru Yamasaki) của Canales Lombardero ( KTS  đang giảng dạy năm 3 ở AA) Nhìn chung thì mặc dù là một công ty thiết kế giỏi nhưng Canales Lombardero chưa nói được nên một ý nghĩa gì mới về mặt học thuật. Tuy nhiên buổi thuyết trình thực sự có lẽ đặt ra câu hỏi nghiêm túc về Phom đặc biệt là Cái gì là khác biệt giữa Phom mới và Phom cũ ( what is the difference between New Formalism and Old Formalism?) Liệu có cách nào để chúng ta hiểu Phom một cách rõ hơn hay chỉ còn  cách là suy nghĩ về nó một cách độc lập trên phương diện triết học ( như cách mà chúng ta làm với nghệ thuật trừu tượng) Khi mà nhiều KTS quay trở về với Phom  cơ bản thì, một cách nghịch lý, việc nghiên cứu về Phom sẽ trở nên vô cùng thú vị.

Nhắc đến Phom, một KTS mà Sợi Chỉ theo dõi đã lâu, người mà không có nổi một trang Web hay thông tin trên mạng là Smiljan Radic. Có lẽ đây sẽ là một case study mà SC sẽ viết một bài riêng đơn giản vì Kiến Trúc của Smiljan vô cùng thú vị và khác biệt.

There is something about him that is incredibly interesting.

Dưới đây là một số hình ảnh các dự án của Smiljan Radic

serpentine-gallery-pavilion-2014-by-smiljan-radic_dezeen_03

025b3f1321caf786d614ef731c9f188d

radic_6_body

smiljan-radic-bus-stop-krumbach-1

adb91dfabf587bf187921979fa4d3c24

Ảnh nguồn từ Internet

Advertisements

One thought on “Nghĩ về Phom sau giờ làm việc

  1. Pingback: TranxTuan's blog

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s